x

VIROLOGJI – KAPITULLI SHTATË    

PJESA E PESTË

VIRUSI I PAMJAFTUESHMËRISË  IMUNE TEK NJERIU DHE SIDA

STATISTIKAT

Dr Richard Hunt

Professor
University of South Carolina School of Medicine

 

Përktheu:
Profesor Kristaq Bërxholi
Virolog - Fakulteti i Mjekësisë  Veterinare
Departamenti i Lëndëve Paraklinike
Tiranë  - Shqipëri 

Rastet më të shumta  të vdekjeve nëpër botë  OBSH-WVO

SIDA aktualisht, në personat mbi 13 vjeç, është përkufizuar si një prezencë e një prej 25 gjëndjeve treguese të një ndrydhje (supresioni) imun të rëndë ose infeksion i VIH në një individ  me një sasi qelizash CD4+ me më pak se 200 qeliza për mm kub gjak. SIDA është momenti i fundit i një infeksioni të gjatë, progresiv dhe patogjenik. Prevalenca e VIH në vëndet në zhvillim, VIH dhe komplikimet e tij do të jenë me ne për shumë gjenerata. SIDA tani është  shkaku kryesor i vdekjeve  në gjithë botën (figura 9).

Ka së paku 33.2 million njerëz (vlerësimi mesatar: 30.6 million - 36.1 million) të infektuar me VIH në botë nga të cilët vetëm rreth  22.5 million (luhaten: 20.9 million - 24.3 million) janë në Afrikën sub-Sahariane ku prevalenca e infeksionit në adultët është  5.9%.

Rastet me SIDA mbi bazën e moshës dhe seksit, Raportuar 1981-1998, Amerikë ( Qendra e Kontrollit Sëmundjeve-QKS-CDC)
Figura 10B

Vlerësimi i rasteve  të adultëve dhe adoleshentëve  që jetojnë me SIDA sipas seksit , 1993 - 2001, Shtetet e Bashkuara . QKS-CDC
Figura 10C


 

Numuri total i rasteve

Nga Djetori 2005, 984,155 Amerikanë janë raportuar se janë infektuar me SIDA (nga 641,086 në 1996). Rastet totale në adultët  dhe adoleshentët me raste SIDA  në total janë  943,525 me 761,723 raste në meshkuj dhe 181,802 raste në femra (figura 10B). Përgjatë së njëjtës periudhë janë parë, 9,101 raste me SIDA në fëmijtë me moshë nën  13 vjeç.

Së paku janë  550,394 Amerikanë të infektuar me SIDA që kanë vdekur  ( shifrat janë të 2005). Prej këtyre, 525,442 janë adultë ose adoleshentë  dhe 4,865 janë fëmijë nën 13 vjet. Në fillim të viteve të epidemisë, incidenca u rrit nga 65-95 % çdo vit, por pjesërisht si rezultat i përpjekjeve  për të evidentuar ata me risk të lartë, niveli i rritjes ka rënë në më pak se 5 %  në vit nga mesi i 1990. Kjo ishte përpara futjes së terapisë së kombinuar për VIH.  Në 1996, vlerësimi i incidencës zbriti për herë të parë  poshtë 6%. Vdekjet midis personave me SIDA gjithashtu ranë  për herë të parë në vitin 1996  në 25% (Figura 10A) (Më shumë informacion)

Rastet e reja

Shënim: Gjithnjë e më shumë njerëz me infeksion të VIH mbijetojnë  në mënyrë të sukseshme për shkak të ndërhyrjes me  kemioterapikë, numuri i njerëzve të infektuar është në rritje edhe pse një pjesë e njerëzve vdesin nga SIDA (figura 10C9). Kështu në rast se rënia e vdekjeve nga SIDA do të vazhdojë, do të ketë një rritje gjithashtu në prevalencën e VIH, duke theksuar se frenimi i rritjes  ka nevojë për një shërbimi parandalimi dhe trajtimi.

MË SHUMË INFORMACION STATISTIKAL  NGA AMERIKA

RASTET  ME SIDA SIPAS MOSHËS DHE ETNISË NË SHTETET E BASHKUARA

Transmetimi i VIH nga nëna tek fëmija  nëpërmjet ushqimit të gjirit  ose shkaqe të tjera  në vitet 1979-1999 – OBSH - WHO 

  Prevalenca e VIH midis grave shtatzana në provincat e Afrikës së Jugut 1990-97

  Niveli i prevalencës  midis banërve  in Kisumu (13-19 vjet), Kenya, mbi bazën e moshës  UNAIDS


 

CNdryshimet në zgjatjen e jetës në vënde të seleksionuara  të Afrikës me prevalencë të lartë të VIH, 1950-2000 UNAIDS

Shko këtu për më shumë të dhëna për prevalencën e SIDA dhe VIH   UNAIDS  (PowerPoint)

Figure 11

STATISTIKAT BOTËRORE NGA ORGANIZATA BOTËRORE E SHËNDETËSISË (OBSH) DHE UNAIDS

Infeksioni i VIH ka rritje në perëndim  dhe vala e infeksionit që rrezikon të infektojë heteroseksualët perëndimorë nuk po materializohet. Megjithkëtë , ky nuk është rasti i njëjtë ku në Azinë jugore dhe në Afrikën jugore  ka një rritje shumë më të madhe  .

Afrika

Në Afrikën sub-Sahariane ka një numur të vlerësuar prej 22.5 milionë (luhatja: 20.9 milionë – 24.3 milionë; 2007 figurat) njerëz të infektuar  me VIH me mbi  2.8 milionë infeksione të reja në 2006. Në këtë regjion, ka 2.1 milion vdekje (figura 11 dhe 12). Janë infektuar dhjetë milionë të rinj Afrikanë midis moshave  15 dhe 24 dhe 3 milionë fëmijë.  Femrat e reja  Afrikane ka shumë të ngjarë që të jenë më të infektuara me VIH se sa të rinjtë meshkuj. Sipas UNAIDS, 61 % e njerëzve të infektuar  në Afrikën sub-Sahariane janë femra dhe kjo vjen në rritje. Kjo është në kontrast me pjesën e botës  ku ka më shumë burra të infektuar se sa gra. Në shumë vënde në Afrikën sub-Sahariane, gratë infektohen me VIH në moshën më të hershme se sa burrat. Në Afrikën sub-Sahariane diferencat në nivelin e infeksionit janë më të theksuara midis personave të rinj (mosha  15 – 24 vjet) me një mesatare ku për çdo 10 meshkuj të rinj jetojnë  36 gra të reja me VIH.

SIDA është përgjegjëse për uljen parashikimit për të jetuar dhe rritjes së mortalitetit në fëmijë (figura 11). Niveli i mortalitetit në fëmijtë në Afrikën lindore do të dyfishohet në vitin 2010 dhe parashikimi i  të jetuarit, në këtë regjion, pothuajse do të ulet duke filluar nga 2 vjet.

Niveli total i infeksionit për adultët në Afrikën sub-Sahariane në vitin 2006 ishte 5.9%, por në disa vënde të Afrikës sub-Sahariane, në zonat urbane, raportohet një nivel infeksioni  mbi 30%. Në burra mbi 25 vjet, përqindja e të infektuarve me SIDA mund të jetë më e lartë se 40%. Në Botsvana, propocioni i popullatës adulte që jetojnë me VIH është rritur më shumë se dyfishi në këto pesë vitet e fundiit, me 43 % të grave barse të testuara për VIH pozitivë në 1997 në qendrën urbane kryesore të Francistoënit. (Për statistika të mëtejshme shif figurën 13).

Azia-Pacifiku 

Në 2006, rreth  1 million njerëz në  regjionin e  Azi/Pacifikut janë të infektuar nga VIH dhe  630,000 njerëz kanë vdekur. Popullata totale e infektuar në këtë regjion vlerësohet  4.9 milionë (luhatet nga  3.7 milion - 6.7 milionë) njerëz; prej këtyre, 2.1 milionë janë të moshës 15 deri në  24 vjet dhe 2.4 milionë janë gra (mbi  21%  që nga  2004). Në këtë regjion, niveli i VIH është rritur prej 10% për vit. Në  Indi, niveli i infeksionit është nën  1% por kjo nënkupton  që janë  5.1 milionë njerëz të infektuar i cili e vendos Indinë mbrapa Afrikës së jugut në numurin total të rasteve. Shumica e epidemisë  nga infeksioni i VIH rezulton prej përdorimit intravenoz të drogës 

Kina gjithashtu ka problem të rëndë  me deri në 1.5 milionë njerëz të infektuar me VIH në 2004 (niveli i prevalencës : 0.1%). Mendohet që në rast se nuk do të bëhet asgjë  për të parandaluar rritjen e nivelit të infeksionit, Kina në vitin 2010 do të ketë 10 milionë raste me VIH.

Ndihma për trajtim në vëndet me të ardhura të ulta ose mesatare

Bazuar në të dhënat e OBSH(Organizata Botërore e Shëndetësisë-WHO), në vitin 2006,1.6 milionë njerëz të infektuar  me VIH marrin medikamente anti-retrovirale. Megjithëse kjo është katër herë  më e lartë në numur se 2003,  është vetëm një pjesë e vogël e pacientëve që kanë nevojë  për medikamente. 

Ka të ngjarë që faktorë të tjerë përveç prezencës të VIH të influencojnë  në kursin e sëmundjes, porse nuk ka të dhëna të plota që të ketë ndonjë agjent tjetër infektiv veç VIH në SIDA (Lutemi, për hollësira të mëtejshme shifni apendiksin).

 

Statistikat e infeksionit të VIH sipas kontinenteve
Figura 12A

Epidemija globale dhe e Afrkës  sub-Sahariane
Figura 12B

Përhapja e infeksionit të VIH në Afrkën e Jugut 1986-2001
(animuar)

Përhapja e infeksionit të VIH në Amerikën e Jugut
(animuar)

Prevalenca e VIH ne adultët në Afrikën  sub-Sahariane, 1986-2001

PJESE TE TJERA TE VIH

PJESA  I VIRUSI I PAMJAFTUESHMËRISË  IMUNE TEK NJERZIT DHE SIDA

PJESA II VIH DHE SIDA; SËMUNDJA

PJESA III KURSI I SËMUNDJES

PJESA  IV PËRPARIMI DHE BASHKË-FAKTORËT

PJESA  V STATISTIKAT

PJESA VI  NËNTIPET DHE BASHKË-RECEPTORËT

PJESA VII  KOMPONENTËT DHE CIKLI JETËSOR I VIH

PJESA VIII  LATENCA E VIH

PJESA  IX GJENOMA E VIH

PJESA  X  HUMBJA E QELIZAVE CD4

PJESA XI  INFEKTIMI I QELIZAVE TË TJERA NGA VIH DHE POPULLACIONI I POLYMORFIZMIT

APENDIX I  VAKSINA ANTI-VIH

APENDIX II  SHKAKTON VIH- SIDA?

Kthehu në seksionin e virologji të Microbiology and Immunology On-line

faqja së fundi e ndërruar në  Monday, February 16, 2015
faqja mbahet nga  Richard Hunt